Wieczór wspomnień w Janowiczkach - Willa Sławka

Fundacja im. Władysława Żeleńskiego oraz Koło Gospodyń Wiejskich „Góralki” w Górach Miechowskich zapraszają w niedzielę 1 marca b.r. o godz. 17⁰⁰ do Willi Walerego Sławka w Janowiczkach na wieczór wspomnień pt. „Zapomniana historia regionu - Strajk racławicki 1937 r.”. Teksty będzie czytał JERZY ZELNIK, ikona teatru i filmu polskiego. Oprawa muzyczna i prowadzenie - MARTA i IRENEUSZ TRYBULCOWIE. Spotkaniu towarzyszyć będzie wystawa poświęcona temu wydarzeniu historycznemu oraz panel dyskusyjny.
W kwietniu 1937 r. pod kopcem Kościuszki w Racławicach-Janowiczkach doszło do dramatycznych wydarzeń. Stronnictwo Ludowe zorganizowało w rocznicę bitwy kościuszkowskiej manifestację, którą władze sanacyjne zakazały w związku z antyrządowymi nastrojami panującymi w środowisku chłopskim. Wieś polska, rozgoryczona polityką sanacyjną (która zamiast uzdrowić kraj, doprowadziła do ogólnego kryzysu i eskalacji biedy na wsi), postanowiła zaprotestować przeciwko rządowi w formie ogólnopolskiego strajku rolnego. Preludium do tego strajku, przeprowadzonego w sierpniu 1937 r., była manifestacja kwietniowa pod kopcem Kościuszki, która mimo zakazu się odbyła. Wzięli w niej udział zarówno chłopi miejscowi z Racławic i okolic, jak i ludowcy przybyli tu z dalszych stron. Łącznie było obecnych ok. 10 tysięcy mężczyzn i kobiet wiejskich a także młodzież z kół ZMW „Wici”. Doszło do starć z policją pieszą i konną; było wielu rannych po obu stronach. Na początku oddziały policyjne nie miały jeszcze pozwolenia na użycie broni, bo ofiar byłoby w tym miejscu z pewnością więcej. Do większej tragedii doszło dopiero później, gdy manifestujący zaczęli się grupami rozchodzić. Policja, mając już zezwolenie, zaczęła strzelać do jednej z powracających grup. Było to w pobliżu racławickiego kościoła. Zastrzelony został wówczas Wincenty Kowalski z Miroszowa, zginął także Józef Karkowski z Muniakowic, najpierw postrzelony a później śmiertelnie przebity bagnetem przez tajnego policjanta. Od poniesionych ran zmarł też później chłop o nazwisku Sarna z Rędzin. Wielu spośród uczestników manifestacji zostało aresztowanych. Podczas przesłuchań byli źle traktowani a potem toczyły się przeciwko nim procesy sądowe kończące się często uwięzieniem. W obronie włościan represjonowanych za udział w ogólnopolskim strajku stanął Walery Sławek, podejmując bezskuteczne próby interwencji u prezydenta Ignacego Mościckiego.
W Racławicach znajduje się kamienny głaz upamiętniający te dramatyczne wydarzenia.
Organizatorzy planowanego spotkania w Willi Sławka pragną podziękować pani Teresie Sakłak z Zarogowa za zwrócenie uwagi na ten ciekawy temat.
Projekt jest współfinansowany ze środków Województwa Małopolskiego. Wstęp jest wolny.

Kopiec Kościuszki - (fot. Henryk Poddębski, 1936 r.)

Widok z kopca Kościuszki - (fot. Henryk Poddębski, 1936 r.)

Willa Walerego Sławka w Janowiczkach w 1936 r. - (fot. Henryk Poddębski)

Starcie chłopów z policją w Raclawicach w kwietniu 1937 r. - (obraz Romana Breitenwalda)